Wyprawa dzień po dniu

BENIN

• Dzień 1

  Wylot z Polski do Beninu Lądowanie na lotnisku międzynarodowym w Cotonou. Po przejściu odprawy celnej i odebraniu bagaży spotkamy się z lokalnym przewodnikiem, który zabierze nas do hotelu. Po zameldowaniu się w hotelu nasz przewodnik powita wszystkich uczestników i przedstawi szczegóły programu oraz ważne informacje dotyczące wyjazdu. Wieczorem zapraszamy na kolację w hotelowej restauracji, a następnie na wypoczynek. 

• Dzień 2

  Adjarra – Porto-Novo – Ganvie Po śniadaniu wyruszamy w kierunku Porto-Novo – stolicy Beninu. Po drodze zatrzymamy się w miejscowości Adjarra, gdzie odwiedzimy warsztaty lokalnych rzemieślników zajmujących się tradycyjnym wyrobem bębnów oraz obróbką rafii. Podczas wizyty poznamy również sztukę plecionkarstwa i zakończymy tę część dnia wizytą w tradycyjnej destylarni, gdzie spróbujemy lokalnego ginu. Następnie przyjemny rejs po rzece Black River, podczas którego będzie okazja podziwiać przyrodę, a potem ruszamy w dalszą drogę do Porto-Novo. Tam zjemy lunch i odwiedzimy Pałac Królewski, dziś znany jako Muzeum Honme – niezwykle ciekawe miejsce mieszczące się na terenie dawnej rezydencji króla Toffa, który w 1863 roku podpisał pierwszy traktat z Francuzami. W muzeum zobaczymy wiele eksponatów z czasów panowania króla oraz wyjątkowy instrument muzyczny Alounloun, używany do wykonywania tradycyjnej muzyki Adjogon. Kolejnym punktem będzie wizyta przy Wielkim Meczecie w Porto-Novo, który stanowi doskonały motyw fotograficzny. Historia, jak dawny kościół został przekształcony w meczet, jest naprawdę fascynująca. Ruszamy dalej do niezwykłej wioski na palach Ganvie, nazywanej Wenecją Afryki Zachodniej. Wsiadamy na łodzie i udajemy się w wodną podróż przez trzy różne ekosystemy: lagunę Porto-Novo, rzekę Oueme oraz jezioro Nokoue. Podczas tej wyprawy odkryjemy bogactwo wodnej flory i ptactwa, codzienne życie mieszkańców, ich różnorodne techniki połowu, pływający targ, tradycyjne domy i Aleję Zakochanych. To będzie również okazja do poznania historii założenia i rozwoju Ganvie. Po pełnym wrażeń dniu wracamy do naszego hotelu w Cotonou. Wieczorem czas wolny na odpoczynek.

• Dzień 3

  Cotonou – Ouidah Po leniwym śniadaniu ruszamy na poranną wycieczkę po mieście Cotonou, które zachwyca egzotyczną atmosferą i energetycznym życiem. Na początek spacer po Place du Souvenir, przy pomnikach Bio Guerra i Amazonek, a następnie odwiedzimy Red Star Square. Kolejnym punktem programu będzie przejazd do Grand Popo, gdzie zwiedzimy słynną Villę Karo – fińsko-benińskie centrum kultury nad Atlantykiem. Następnie udamy się nad jezioro Ahémé, gdzie w Possotomé czeka nas wycieczka łodzią po jeziorze, wizyta na tradycyjnym targu wymiennym i możliwość poznania codziennego życia nad wodą. Po południu pierwszy kontakt z obyczajami voodoo. Odwiedzimy las voodoo, wyjątkowe miejsce kultu, będące sercem tej afrykańskiej religii. Stamtąd wyruszymy do Ouidah, które przez kilka najbliższych dni będzie naszą bazą podczas Festiwalu Voodoo – jednego z najważniejszych wydarzeń kulturowych w Beninie. Nocleg w Ouidah.

• Dzień 4

  Allada – Ouidah Po śniadaniu wyruszamy do Allady, gdzie rozpoczynamy pierwszą część programu związanego z religią voodoo. Ten etap festiwalu zmienia się co roku, a program zostaje ogłoszony dopiero na dwa dni przed jego rozpoczęciem, dlatego o szczegółach dowiemy się dopiero na miejscu. Po porannych wydarzeniach ruszamy na zwiedzanie Ouidah, które uznawane jest za centrum voodoo w Afryce Zachodniej. W XVII i XVIII wieku właśnie z Ouidah, jedynego wówczas portu w kraju, wysyłano tysiące zniewolonych mieszkańców Beninu, Togo i innych państw Afryki Zachodniej do Brazylii, na Haiti oraz na Karaiby. To dlatego w tamtych regionach do dziś mocno obecna jest kultura voodoo. Podczas wizyty w Ouidah odwiedzimy historyczne muzeum, a następnie udamy się do świętego lasu, gdzie wśród drzew stoją figurki przedstawiające bóstwa, dawnych królów i założycieli miasta. Kolejnym przystankiem będzie słynna Świątynia Świętych Pytonów, w której naprawdę przebywają święte węże. Nikt nie ma prawa ich krzywdzić ani zatrzymywać, a jeśli któryś z węży zostanie znaleziony poza świątynią, musi zostać tam bezpiecznie odprowadzony. Po zwiedzeniu wszystkich tych niezwykłych miejsc wracamy do hotelu na odpoczynek. Wieczorem, po kolacji, ponownie wyruszamy do miasta, by uczestniczyć w ceremonii oczyszczenia w Świętym Lesie Króla Kpasse. To wyjątkowe wydarzenie odbywa się zawsze w przeddzień głównego festiwalu voodoo i jest niezwykłym duchowym przeżyciem. Nocleg w Ouidah.

• Dzień 5

  Ouidah - Djegbadji Village Dzień poświęcimy na wizytę w lokalnej wiosce Djegbadji, położonej nad Oceanem Atlantyckim. Będziemy mogli zobaczyć jak pozyskuje się i wytwarza sól w tradycyjny sposób. Popłyniemy również na rejs po rozlewiskach, by podziwiać mangrowce tworzące piękne lasy wzdłuż brzegów.  W Afryce kultura i tradycja tańca jest bardzo mocno zakorzeniona w każdej społeczności, niezależnie od plemienia czy szerokości geograficznej. Dlatego również tutaj - w Beninie będziemy uczestniczyć w pokazie tradycyjnego tańca Zangbeto. Czy to będzie specjalny taniec dla nas, czy też spontaniczna wizyta w jednej z wiosek - o tym przekonamy się na miejscu …. Kolacja i nocleg w Ouidah.

• Dzień 6

  Abomey – Agonlin – Dassa Dziś wczesny start – wyruszamy na północ w kierunku Dassa. Po około dwóch godzinach docieramy do Abomey. Po przyjeździe czeka nas zwiedzanie miasta, w tym wizyta w muzeum w dawnym pałacu królewskim, gdzie znajdują się eksponaty ukazujące historię i kulturę Królestwa Dahomeju. Szczególnym miejscem w pałacu jest tzw. Sala Dusz Królów, której ściany zbudowano z dodatkiem ludzkiej krwi – wizyta tutaj to obowiązkowy punkt programu. Następnie odwiedzamy pobliski targ rzemiosła artystycznego znajdujący się na terenie pałacu oraz plac Goho, gdzie zobaczymy pomnik dzielnego króla Behanzina, który stawił opór francuskim kolonialistom. Będzie więc dawka historii i czas na zakupy na targu. Po lunchu ruszamy do Agonlin, gdzie czeka nas tradycyjny pokaz Guelede – to jeden z ważniejszych punktów podróży. Guelede to rytualny taniec - maskarada, pełen rytmicznej muzyki, barwnych masek, mający zarówno funkcję rozrywkową, jak i duchową. W drodze do Dassa zatrzymamy się jeszcze, by zobaczyć tradycyjny sposób wytwarzania gari – popularnej w Afryce potrawy z manioku. Po dotarciu na miejsce, zakwaterowanie w hotelu, kolacja i czas na odpoczynek. Nocleg w Dassa.

• Dzień 7

  Savalou – Natitingou Wczesnym rankiem wyruszamy dalej na północ. Po około godzinie jazdy z Dassa docieramy do sanktuarium Dankoli w Savalou, gdzie weźmiemy udział w tradycyjnej ceremonii voodoo. Kontynuujemy podróż na północ, aby spotkać się z ludem Taneka i odwiedzić ich wyjątkowe wioski z tradycyjnymi domostwami. Czeka nas bardzo ciekawy popołudniowy spacer, poznamy historię Taneka, spotkamy się z lokalnym kapłanem oraz złożymy kurtuazyjną wizytę w pałacu królewskim. Po spędzeniu niezapomnianego czasu w tej malowniczej okolicy wyruszamy do Natitingou, gdzie po zakwaterowaniu zjemy kolację. Resztę dnia przeznaczamy na relaks i odpoczynek. Nocleg w Natitingou.

TOGO

• Dzień 8

  Koussoukoingou – Boukoumbe – Koutammakou – Kara Po śniadaniu w hotelu ruszamy w drogę w kierunku Togo. Zanim opuścimy Natitingou, odwiedzimy lokalne muzeum, w którym poznamy historię regionu, a szczególnie wojny kolonialnej pomiędzy ówczesnymi kolonizatorami a królem Kabą w północno-zachodnim Beninie. Dowiemy się również więcej o symbolice i znaczeniu tradycyjnych znaków plemiennych ludu Somba oraz o ich kulturze. Następnie wyruszamy do pobliskiej wioski Koussoukoingou, zamieszkanej przez społeczność Tata Somba. Zwiedzanie tej niezwykłej wioski to wyjątkowa okazja do poznania codziennego życia plemienia oraz znaczenia baobabów w ich kulturze. Odwiedzimy tradycyjny „zamek” Tata Somba, dowiemy się więcej o zwyczajach, wierzeniach oraz rytuałach. Somba słyną z tradycyjnych blizn rytualnych, które dzieci otrzymują w wieku 2–3 lat. Znaki te służą identyfikacji plemiennej, a dodatkowe blizny nanoszone są w kolejnych etapach życia: przy osiągnięciu dojrzałości, zawarciu małżeństwa, narodzinach dziecka oraz w celach ochronnych przed chorobami i atakami duchowymi. Przed wyjazdem do Togo udajemy się na najwyższy punkt w okolicy, by zjeść lokalny lunch, napić się orzeźwiającego napoju i podziwiać przepiękne widoki na północno-zachodni Benin oraz Togo w oddali. Kontynuujemy podróż do Boukoumbe, gdzie spotkamy się z królem oraz weźmiemy udział w tradycyjnej ceremonii voodoo w jego obecności. Żegnamy się z Beninem, po przekroczeniu granicy z północnym Togo krajobraz zaczyna się zmieniać – mijamy odległe wioski rzadko odwiedzane przez turystów. Przepiękny odcinek drogi prowadzi nas do Koutammakou – regionu wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Północno-wschodnie Togo zachwyca krajobrazem, który zapewni nam niezapomniane wrażenia i fotograficzne pamiątki. Po drodze mijamy wioski z charakterystycznymi domami z gliny zwanymi Takienta, należącymi do społeczności Batammariba. Budowle te odzwierciedlają strukturę społeczną mieszkańców, a główną formą wierzeń duchowych w tej części Togo pozostaje voodoo. Spotkania z mieszkańcami i poznanie ich historii na długo pozostaną w pamięci. Planujemy dotrzeć do hotelu w Kara o zachodzie słońca, gdzie zjemy kolację i odpoczniemy po pełnym wrażeń dniu. Nocleg w Kara.

• Dzień 9

  Kara – Kpalimé Dziś czeka nas cały dzień w podróży. Po śniadaniu wyruszamy wcześnie, kierując się na południe do Kpalimé. Po drodze podziwiamy zmieniające się krajobrazy oraz różnorodne społeczności zamieszkujące te tereny. Na lunch zatrzymamy się w Atakpamé, a następnie ruszymy w ostatni etap podróży, planując przyjazd do Kpalimé około godziny 15:00. Po zameldowaniu się w hotelu ruszamy na eksplorację tej pięknej części Togo. Wędrujemy po wzgórzach, zagłębiamy się w las i odwiedzamy lokalne farmy, poznając zwyczaje i tradycje mieszkańców. Wieczorem czas na odpoczynek w hotelu i kolację. Nocleg w Kpalimé.

• Dzień 10

  Kpalimé – Lomé Po spokojnym śniadaniu w pięknym otoczeniu, ruszamy w drogę do Lomé – stolicy Togo. Podróż zajmie około 2 godzin, a po dotarciu do miasta zjemy lunch w lokalnej restauracji serwującej zarówno dania kuchni regionalnej, jak i międzynarodowej. Po lunchu wyruszymy na zwiedzanie Grand Marché – wielkiego targowiska, które z pewnością będzie jednym z najciekawszych punktów wizyty w Lomé. Na pierwszy rzut oka może się wydawać chaotyczne, jednak szybko odkryjemy, że panuje tu swoisty porządek i rytm. Tętniące życiem stoiska mieszczą się zarówno w trzypiętrowym budynku, jak i na okolicznych uliczkach, a sprzedawcy oferują dosłownie wszystko, co można sobie wyobrazić. Następnie odwiedzimy Katedrę Najświętszego Serca (Sacred Heart), zwaną też Katedrą Niemiecką, wybudowaną w 1905 roku. Ten monumentalny przykład neogotyckiej architektury to jedno z najpiękniejszych dziedzictw pozostawionych przez Niemców w regionie. Kilka minut od katedry znajduje się Muzeum Narodowe Togo, założone w 1975 roku, które prezentuje bogatą kolekcję eksponatów etnograficznych, kulturowych i artystycznych. Będąc w Lomé, nie można pominąć targu fetyszy (marché fétiches) w Akodessewa. Po lunchu chętni będą mogli odwiedzić to miejsce – choć dla wielu może to nie być szczególnie przyjemne doświadczenie ze względu na obecność suszonych zwierzęcych szczątków. Targ fetyszy to ważny element lokalnej kultury, a na stoiskach można znaleźć kolekcje suszonych części zwierząt, skór gadów, ssaków i ptaków, a także suszone zioła. Sprzedawcy często pełnią również funkcje wróżbitów i uzdrowicieli. Na zakończenie dnia odwiedzimy wioskę rzemieślników, gdzie zobaczymy mistrzów tkających tkaniny, rzeźbiących figurki, wyplatających kosze, tworzących lampy oraz szyjących buty ze skóry. Fascynujące będzie przyglądanie się ich pracy wykonywanej z ogromną precyzją, wprawą i uśmiechem. Nocleg w Lomé.

GHANA

• Dzień 11

  Akosombo – Krobo – Koforidua Wczesne śniadanie, a następnie wymeldowanie z naszego hotelu i wyjazd z tego tętniącego życiem miasta w kierunku Akosombo w Ghanie na kolejny etap naszej afrykańskiej przygody. Podróż zajmie około 5 godzin, w zależności od przebiegu formalności granicznych. Po przyjeździe do Akosombo czeka nas obiad z widokiem na piękną rzekę Volta. Po obiedzie wyruszymy w krótką podróż do Krobo. Lud Krobo z Ghany jest znany z tradycyjnej biżuterii koralikowej, której historia sięga wieków, będzie wspaniała okazja aby dowiedzieć się więcej o historycznym znaczeniu koralików i poznać starożytny proces ich wytwarzania. W wielu rodzinach w społecznościach Krobo wytwarza się piękne koraliki, a my poświęcimy kilka godzin, odwiedzając jedno z rodzinnych gospodarstw, gdzie spróbujemy stworzyć własną biżuterię. Koraliki są w Ghanie symbolem bogactwa i piękna, używa się ich nadal podczas tradycyjnych ceremonii i festiwali, a większość kobiet w Ghanie nosi takie ozdoby codziennie. Kontynuujemy podróż do stolicy Regionu Wschodniego – Koforidua, gdzie zameldujemy się w hotelu i odpoczniemy wieczorem. Nocleg w Koforidua.

• Dzień 12

  Boti – Ashanti – Koforidua Relaksujące śniadanie, po którym wymeldowujemy się i wyruszamy w kierunku wspaniałych Wodospadów Boti, znanych również jako "bliźniacze wodospady". Piękna lokalizacja i wspaniałe miejsce na rozpoczęcie dnia. Kontynuujemy naszą podróż do Kumasi, zatrzymując się na obiad w drodze. Posileni wyruszymy dalej w kierunku Regionu Ashanti, gdzie rozpoczniemy naszą podróż przez historię tkanin Ashanti, odwiedzając tradycyjne wioski. Naszym pierwszym przystankiem jest Adanwomase, miejsce narodzin bogatej i kolorowej tkaniny Kente. Adanwomase produkuje jedne z najlepszych tkanin Kente w Ghanie, w tym wiele wzorów, które są dostępne tylko w tym regionie. Spędzimy tu czas, spacerując po wiosce, wchodząc w interakcje z lokalnymi mieszkańcami, których rodziny od pokoleń zajmują się tkactwem Kente, odgrywając ważną rolę w historii tej pięknej tkaniny. Podczas pobytu w tym miejscu poznamy historię wielu wzorów i podejrzymy rzemieślników przy pracy, którzy nadal używają tradycyjnych krosien niezmiennych od setek lat. To doskonała okazja, aby kupić wysokiej jakości tkaninę Kente po bardzo niskich cenach przed wyruszeniem do Ntunso. Starożytna wioska Ntunso to miejsce, w którym powstała tkanina Adinkra i tradycyjne symbole mające różne znaczenia, rzeźbione w muszlach kalabaszowych. Symbole Adinkra są następnie drukowane na tradycyjnej tkaninie za pomocą naturalnych barwników wytwarzanych z kory lokalnych drzew. Tkanina Adinkra jest noszona przez Ashanti od ponad 4 wieków i była wcześniejsza niż tkanina Kente. Nawet dzisiaj większość Ashanti nosi tkaninę Adinkra podczas pogrzebów, festiwali i innych ważnych okazji. Podczas pobytu tutaj będziemy mieli możliwość stworzenia własnej tkaniny Adinkra, używając symboli o osobistym znaczeniu. Po kolejnym ciekawym dniu zameldujemy się w naszym hotelu, a reszta dnia będzie przeznaczona na czas wolny i relaks. Nocleg w Koforidua.

• Dzień 13

  Kumasi – Elmina – Cape Coast Wczesne śniadanie, po którym wymeldowujemy się z hotelu gotowi na dzień pełen kultury i historii. Kierujemy się do siedziby króla Asantehene Ashanti i władcy potężnego Królestwa Asanteman. Muzeum Pałacowe oferuje fascynującą wycieczkę przez historię tego potężnego plemienia i ma bardzo dobrze udokumentowaną kulturę Ashanti. Z tego miejsca wyruszamy na południe, do Elmina w centralnej części Ghany. Miasto Elmina zostało nazwane tak przez Portugalczyków z powodu obfitości złota w Ghanie ponieważ "elmina" oznacza "kopalnię". Zanim opuścimy Kumasi, odwiedzimy ostatnie materialne pozostałości wielkiego Imperium Asante, zwiedzając tradycyjne domy, które zostały uznane przez UNESCO za Światowe Dziedzictwo. W tych budynkach znajduje się 10 aktywnych świątyń zbudowanych z bambusa, drewna, gliny i słomy. Ściany są ozdobione motywami, które mają tradycyjne, symboliczne znaczenia związane z dawnymi symbolami Adinkra. To także miejsce, z którego pochodzi Nana Yaa Asantewaa, prawdopodobnie najważniejsza kobieta w historii Ashanti, wielka wojowniczka, która poprowadziła Ashanti w wojnie 1901 roku przeciwko Brytyjczykom, my odwiedzimy miejscową, duchową świątynię gdzie wzmacniała się przed wyruszeniem na bitwę. Następnie jedziemy na południe w kierunku Elmina. „Złote wybrzeże” to nazwa tego regionu przed uzyskaniem niepodległości Ghany. Złoto z Ghany jest najwyższej jakości, a kraj jest jednym z największych eksporterów na świecie i drugim największym eksporterem złota w Afryce po RPA. Zatrzymamy się w Assin Manso, ważnym mieście na trasach handlu niewolnikami w Afryce. Miasto otacza Ndonkor Nsuo (Rzeka Niewolników Afrykańskich). To tutaj niewolnicy afrykańscy byli sprawdzani pod kątem kondycji i kąpani przed transportem do Cape Coast, skąd byli wysyłani do Ameryki. Historia niewolnictwa okrutna i smutna nieodzownie jest związana z Ghaną. Po naszej wycieczce kontynuujemy podróż do Cape Coast. Tutaj zjemy obiad w lokalnej restauracji z widokiem na ocean, a następnie zwiedzimy pobliski Zamek Cape Coast, który został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Zamek jest pomnikiem strasznego okresu w historii regionu i skłania do refleksji na temat niewolnictwa. Spędzimy czas na emocjonalnej podróży, zwiedzając obiekt, w którym przetrzymywano więcej niewolników afrykańskich niż gdziekolwiek indziej w Zachodniej Afryce. Obejrzymy lochy i słynne „Drzwi bez powrotu”. W zamku znajduje się także muzeum historyczne, które wyjaśnia całą jego historię i samego Cape Coast. Po ciekawym i poruszającym dniu, kontynuujemy podróż do naszego hotelu. Wieczorem kolacja i relaks. Nocleg w Elmina lub Cape Coast.

• Dzień 14

  Abandze – Akra Po śniadaniu wymeldowujemy się z hotelu i ruszamy w kierunku Akry, podróżując wzdłuż wybrzeża. Po drodze zatrzymamy się w Fort Amsterdam w miejscowości Abandze. Jest to pierwszy fort zbudowany przez Brytyjczyków w latach 1631-1638, który szybko stał się główną bazą działalności brytyjskiej na Złotym Wybrzeżu. W 1665 roku, po długiej i krwawej bitwie, fort został przejęty przez Holendrów, stąd jego nazwa. Tutaj znajdowało się pierwsze więzienie dla niewolników. Po zwiedzaniu fortu kontynuujemy naszą podróż do stolicy – Akry. Po przyjeździe odwiedzimy Muzeum Narodowe, które oferuje doskonały przegląd kultury zachodnioafrykańskiej. Ekspozycje w muzeum pochodzą nie tylko z Ghany, ale także z innych krajów Zachodniej Afryki. Oprócz ekspozycji wewnętrznych, znajduje się tutaj ogród z rzeźbami, które przedstawiają tradycje i obyczaje Zachodniej Afryki. Później udamy się na obiad, a następnie odwiedzimy Centrum DuBois. Jest to miejsce pochówku oraz dawna rezydencja amerykańskiego działacza na rzecz Pan-Afrykanizmu, Dr. Williama W. Burghardta DuBois. Dr DuBois był jednym z liderów kongresu Pan-Afrykańskiego, przeciwnikiem segregacji rasowej i aktywnym pisarzem. Obecnie Centrum DuBois pełni funkcję biblioteki i instytutu badawczego dla studentów pan-afrykanizmu. Dalej udamy się do Teshie Nungua, gdzie powstają tradycyjne trumny. W Ghanie ceremonie pogrzebowe są bardzo uroczyste, a po pochówku następuje świętowanie. Trumny w kształcie przedmiotów związanych z zawodem zmarłego lub czymś, co miało dla niego znaczenie, to niezwykła tradycja. Można spotkać nietypowe trumny w kształcie samochodów, łodzi, butów, butelek piwa, a także innych przedmiotów codziennego użytku. Z Teshie Nungua ruszymy do Jamestown, jednej z najstarszych dzielnic Akry, z historyczną zabudową sprzed czasów kolonialnych. Zobaczymy m.in. latarnię morską z 1871 roku oraz kolorowe łodzie rybackie na plaży. Jamestown to także miejsce, w którym wychowano wielu znanych bokserów, np. Azumaha Nelsonona, uznawanego za najlepszego afrykańskiego boksera wszech czasów. Podczas wizyty w jednej z tamtejszych siłowni będziemy mieli okazję zobaczyć młodych sportowców w trakcie treningu. Po całym dniu pełnym emocji wracamy do hotelu, a wieczorem będziemy mieli czas na doświadczenie lokalnego życia nocnego i spróbowanie pysznego jedzenia. Nocleg w Akra.

• Dzień 15

  Akra – powrót do Polski Nasza ostatnia poranna przygoda. Po śniadaniu wymeldowujemy się z hotelu i udajemy się w kierunku lotniska. Po drodze zobaczymy Bramę Czarnej Gwiazdy, symbolizującą wolność Ghany, oraz odwiedzimy Plac Niepodległości (Black Star Square), który jest głównym placem ceremonii w Ghanie. Znajduje się tam płomień afrykańskiej wolności, zapalony przez Kwame Nkrumaha w 1961 roku. Następnie jedziemy na lotnisko. Pożegnamy się z przewodnikiem, dziękując za niezapomniane 15 dni podróży po Beninie, Togo i Ghanie. Lot powrotny do kraju. Zakończenie wycieczki.